tel
BuitenVitaal
home   /   nieuws__en__wetenschap  /   wetenschap  /   effectiviteit_werkmethodiek

Beschrijving onderzoek naar effectiviteit

Bron: 14-04-2017
Wageningse Universiteit
Wetenschapper  Dr. Ir. J. Hassink, Care and Urban Farming


 De interventie die Buitenvitaal hanteert is door Zweedse en Deense onderzoekers beschreven en onderzocht. Met name de effecten van de Alnarp rehabilitatie tuin in Zweden voor mensen met stress gerelateerde klachten zijn in kaart gebracht. Zo hebben Palsdottir ea (2014a) deze rehabilitatie tuin onderzocht. De interventie bestaat uit activiteiten in de natuur en meer traditionele rehabilitatiemethoden zoals ontspanningsoefeningen, stress management, fysiotherapie, gesprekstherapie en  lichaamsbewustzijn. Het doel van het onderzoek was in kaart brengen hoe cliënten de nature-based therapie ervaren en hoe hun rehabilitatie proces eruit ziet. In totaal zijn 43 cliënten gevolgd. De interventie bestaat ook uit drie fases. De meeste cliënten ervaarden drie fases in hun traject: tot rust komen, opbouw en herstel en empowerment (aangaan van nieuwe uitdagingen). Het bleek een ontwikkeling van introvert naar reactief en naar proactief. Belangrijke factoren voor  het herstel bleken de groene omgeving, het rehabilitatie team en ander cliënten.  De groene omgeving is een bron van herstel voor cliënten: het geeft rust, het is een veilig plek, het sluit aan bij je mogelijkheden en je bent er tussen uit. Cliënten herstellen van stress. Ruim 60% van de cliënten gaat weer aan het werk na afloop van de interventie ( Palsdottir ea 2014b).

In een ander onderzoek van Sahlin ea (2015) werden 57 cliënten gevolgd die meer dan 3 maanden ziek waren en waren uitgevallen op werk. De diagnoses waren uitputting, ernstige stress, depressie en/of angst. De eerste fase bestond uit 16 weken van vier dagen per week in de natuur, de tweede uit 12 weken (geleidelijke terugkeer naar werk en afname van de activiteiten in de natuur). Het  bleek dat burn out, depressie, angst afnamen en welbevinden toenam.

Naast bovenstaande studies laten ook andere studies laten zien dat de koppeling van het fysiek werken en ervaren in de natuur en expliciet leren door te reflecteren op ervaringen effectief is, met name als het is ingebed in een ondersteunende sociale omgeving en er deskundige begeleiding is  (Corazon ea 2011; Stigsdotter ea 2011; Westlund 2014).  

Er zijn verschillende theorieën die onderbouwing kunnen geven van de werkzame mechanismen van groene re-integratie. De belangrijkste theorieën die de positieve effecten van groen verklaren zijn de attentie restoratie theorie van Kaplan (Kaplan, 1995) die verklaart waarom natuur leidt tot herstel van mentale vermoeidheid,  en de evolutionaire  theorie van Ulrich (Ulrich, 1993) die verklaart waarom mensen een intrinsieke neiging hebben zich verbonden te voelen met de natuur. Het sluit aan bij het hiervoor al genoemde Scandinavisch onderzoek  waarin naar voren komt dat actief zijn in de groene omgeving een bron van herstel is voor mensen met psychische klachten (Palsdottir ea 2014a,b; Sahlin ea 2015). Verschillende onderzoeken naar de effectiviteit van groene interventies voor mensen met psychische en psychiatrische problemen laten zien dat naast het actief zijn in de groene omgeving de aard van de begeleiding, het onderdeel zijn van een sociale gemeenschap en de aard van de werkzaamheden belangrijk zijn voor het herstel en ontwikkeling van mensen met psychische of psychiatrische problemen. Kwaliteiten die van belang zijn voor het herstel en ontwikkeling met mensen met psychische en psychiatrische problemen zijn: 
  • De aard van de begeleiding: persoonsgericht, betrokken, gelijkwaardig, focus op mogelijkheden.
  • Onderdeel zijn van een sociale gemeenschap: herkenning en steun.
  • Aard van het werk: gevarieerd, zinvol, concreet, divers, met specifieke betekenis van werken met natuurelementen. Specifieke aspecten van werken in de natuur zijn: cyclisch, seizoenen beleven, metaforen.
  • Groene omgeving: buiten, rust, ruimte, prikkelarm, appèl op zintuigen.
(Elings en Hassink, 2008; Hassink ea 2010; Pederson ea 2012; Granerud and Eriksson, 2014; Ellingsen-Dalskau ea 2016).  Uit onderzoek blijkt dat mensen met een psychiatrische problematiek groene beschutte werklocaties zoals de  zorgboerderij ervaren als een plek tussen ziek zijn en echt werk, een plek waar je kunt oefenen met werken. Een plek die bijdraagt aan zelfvertrouwen, eigenwaarde, sociale contacten en fysieke gezondheid (Elings en Hassink, 2008, Iancu ea 2014).

Groene re-integratie past ook in de context van ervaringsleren. Ervaringsleren is een actieve vorm van hulp die gekenmerkt wordt door een specifieke methodisch opgezette leersituatie waarin concrete/authentieke ervaringen worden opgedaan waardoor reflectie over de eigen situatie ontstaat (Ruikes, 2012).  Kernbegrippen van ervaringsleren zijn het opdoen van positieve ervaringen, reflectie als aanjager van het veranderingsproces en het verblijf in een ongewone, authentieke (vaak groene) om­geving.  Uit buitenlands onderzoek naar ervaringsleren in de natuur, blijkt dat projecten gebaseerd op ervaringsleren de zelfwaardering en zelfbepaling (locus of control) versterken en de sociale aanpassing en geestelijke gezondheid versterken. De ervaringen zijn vooral positief bij projecten met realistische, uitda­gende, structurerende activiteiten, fysieke inspanning en therapeutische in­bedding (Russell en Philips-Miller, 2002; Wil­son en Lipsey, 2000).

Op basis van bovenstaande theorieën en interviews die in 2016 in het kader van het door ZonMw gefinancierde project “Groene ondernemende re-integratiepraktijken voor mensen met psychische problemen” zijn gehouden met deelnemers van verschillende groene re-integratie praktijken in Nederland blijkt dat bij groene re-integratie 4 mechanismen een rol spelen (Hassink ea 2017):
·         Een biologisch mechanisme: van meer beweging en buitenlucht
·         Een psychologisch mechanisme: van reflectie en zicht op interne en externe hulpbronnen
·         Een mentaal herstel mechanisme: van er even uit zijn, zachte fascinatie voor de groene omgeving
·         Een sociaal mechanisme: van sociaal contact, ergens bij horen en samen leren.
 

Uitvoerende organisatie
Buitenvitaal 

Literatuur

1. Elings, M. and Hassink, J.2008. Green care farms, a safe community between illness or addiction and the wider society. Journal of therapeutic communities 29, 310-323.
2. Ellingsen-Dalskau, L.H., Berget, B., Pedersen, I., Tenllnes, G. and Ihlebaeck, C. 2016. Understanding how prevocational training on care farms can lead to functioning, motivation and well-being. Disability and Rehabilitation 38 (25) 2504-2513.
3.Granerud, A., and Eriksson, B. 2014. Mental health problems, recovery, and the impact of green care services: A qualitative, participant-focused approach. Occupational Therapy in Mental Health 30, 317-336.
4. Hassink, J., Elings, M., Zweekhorst, M., v.d. Nieuwenhuizen, N. and Smit, A. 2010. Care farms: attractive empowerment-oriented and strengths-based practices in the community. Health and Place 24,423-430.
5. Hassink, J., Vaandrager, L. en Jansen, J. 2017. Factsheet groene re-integratiepraktijken voor mensen met psychische problemen. Wageningen University & Research.
6. Kaplan, S. 1995. The restorative benefits of nature: towards an integrative framework. Journal of Environmental Psychology15(3), 169-182
7. Kogstad, R.E., Agdal, R. and Hopfenbeck, M.S. 2014. Narrative and natural recovery: youth experience of social inclusion through green care. International Journal of Environmental Research and Public Health 11(6), 6052-6068.
8. Iancu, S.C., Zweekhorst, M. B., Veltman, D. J., van Balkom, A. J. and  Bunders, J. F. 2014. Mental health recovery on care farms and day centres. A qualitative comparative study of users’ perspectives. Journal of Disability and Rehabilitation 36, (7), 573-583.
9. Palsdottir, A.M., Persson, D., Persson, B. and  Grahn, P. 2014a. The journey of recovery and empowerment embraced by nature- Clients’ perspectives on nature-based rehabilitation in relation to the role of the natural environment. International Journal of Environmental Research and Public Health 11, 7094-7115.
10. Palsdottir, A.M., Grahn, P.and  Persson, D. 2014b. Changes in experienced value of everyday occupations after nature-based vocational rehabilitation. Scandinavian Journal of Occupational Therapy 21, 58-68.
11. Pedersen, I.,  Ihleback, C. and  Kirkevold, M. 2012. Important elements in farm-animal assisted interventions for persons with clinical depression: a qualitative interview study. Disability and Rehabilitation 34(18), 1526-1534.
12. Ruikes, T.J.M. 2012. Ervaringskracht. Projecten ervaringsleren voor opvoeding, onderwijs en jeugdzorg. Stili Novi Utrecht.
13. Russell, K.C., and Philips-Miller, D. 2002. Perspectives on the wilderness therapy process and its relation to outcome. Child and Youth Care Forum, 31, 415-437.
14. Sahlin, E., Ahlborg, G., Tenenbaum, A. and Grahn, P. 2015. Using nature-based rehabilitation to restart a stalled process of rehabilitation in individuals with stress-related mental illness. International Journal of Environmental Research and Public Health 12, 1928-1951.
15. Stigsdotter, U., Palsdottir, A.M., Burls, A., Chermaz, A., Ferrini, F. and Grahn, P. 2011. Nature based therapeutic interventions. Chapter 11. Forests, Trees and Human Health. K. Nilsson ea.  (eds). Springer Science Business Media.
16. Ulrich, R.S. 1993. Biophiliia, biophilia and natural landscapes. The biophylia hypothesis, 7. Washington D.C. Island Press.
17. Westlund, S. 2015. Becoming human again. Exploring connections between nature and recovery from stress and post-traumatic distress. Work 50, 161- 174.
18. Wilson, S.J. and Lipsey, M.W. 2000. Wilderness challenge programs for delinquent youth: a meta-analysis of outcome evaluations. Evaluation and Program Planning, 23, 1-12.